Alçak basınç alarmı, chiller'ın evaporatör (emme) tarafında basıncın güvenli sınırın altına düştüğünü söyler. Kontrolör cihazı ya da ilgili devreyi durdurarak hem kompresörü hem de evaporatörü korur: basınç düştükçe evaporatördeki akışkan sıcaklığı da düşer ve suyu dondurma riski doğar. Alarmın en bilinen nedeni gaz kaçağıdır, ama tek nedeni değildir. Bu yazıda alçak basıncın nedenlerini, kaçağın nasıl bulunduğunu ve doğru onarımın nasıl yapıldığını anlattık.
Alçak basınç alarmı ekranda nasıl görünür?
Her marka bu alarmı kendi diliyle gösterir. Doğrulanmış kılavuz örneklerinden birkaçı:
Carrier Pro-Dialog / Touch Pilot: P-05 / 10005, A devresi düşük emme sıcaklığı. Nedenleri arasında basınç sensörü, tıkalı genleşme valfi ve düşük akışkan şarjı sayılır. Tam liste: Carrier chiller arıza kodları.
Daikin MicroTech III: Co#.LowEvPr, düşük evaporatör basıncı. Ayrıntı: Daikin ve McQuay chiller arıza kodları.
York OptiView: "Evaporator – Low pressure"; önce çevrim alarmıdır, kısa sürede tekrarlanırsa elle sıfırlanan güvenlik alarmına dönüşür.
Trane UC800: B5 "Low Evaporator Refrigerant Pressure"; kalıcı (latch) alarm, elle sıfırlanır.
Diğer markaların karşılıkları için Chiller arıza kodları ve anlamları yazımıza bakabilirsiniz.
Gövde-borulu evaporatör girişinde iki devrenin termostatik genleşme valfleri.
Alçak basıncın nedenleri
Soğutucu akışkan kaçağı ve eksik şarj. En sık neden. Rakor, kaynak dikişi, servis vanası, titreşimle aşınan bakır boru ya da evaporatör borusu kaçak noktası olabilir. Akışkan eksildikçe emme basıncı düşer, süperheat yükselir, kapasite azalır.
Tıkalı filtre kurutucu. Sıvı hattındaki filtre nem, asit ve kirle tıkanınca evaporatöre yeterli akışkan gitmez. Filtre giriş ve çıkışı arasındaki sıcaklık farkı ipucu verir.
Genleşme valfi arızası. Elektronik genleşme valfinin (EXV) sürücüsü, step motoru ya da sensörü arızalanınca valf yeterince açmaz; evaporatör aç kalır.
Düşük su debisi veya çok düşük yük. Evaporatörden geçen su azsa akışkan buharlaşacak ısı bulamaz, basınç düşer. Tıkalı pislik tutucu, pompa sorunu, havalı devre ya da yanlış kapanmış vana sık nedenlerdir.
Evaporatör kirlenmesi. Su tarafındaki kir ve kireç ısı transferini düşürür; aynı etkiyi yaratır.
Sensör ve transdüser hataları. Değeri kayan bir basınç transdüseri gerçekte olmayan bir alçak basıncı gösterebilir. Manometreyle doğrulamadan parça değiştirilmez.
Soğuk havada düşük kondenser basıncı (hava soğutmalı). Kışın kondenser basıncı çok düşerse genleşme valfine yeterli basınç farkı kalmaz; fan hız kontrolü ya da düşük ortam kiti arızası alçak basınca yol açabilir.
Aynı alarm, farklı nedenler. Emme basıncı, süperheat ve subcooling birlikte okunduğunda neden büyük ölçüde ayrılır.
Gaz kaçağı belirtileri
Kapasitenin yavaş yavaş düşmesi, set sıcaklığına ulaşma süresinin uzaması.
Emme basıncının düşük, süperheat değerinin yüksek, subcooling değerinin düşük olması.
Cihaz çevresinde, rakor ve vanalarda yağ lekesi; kaçan akışkan yağı da taşır.
Sabah ilk kalkışta ya da düşük yükte gelen alçak basınç alarmları.
Her sezon "biraz gaz eklenmesi" ihtiyacı. Sağlıklı bir chiller'da akışkan eksilmez.
Kaçak nasıl bulunur?
Kaçağı bulmak, gazı eklemekten daha çok emek ister; ama kalıcı onarımın tek yolu budur. Sahada kullandığımız yöntemler:
Elektronik kaçak dedektörü: Rakor, vana, kaynak ve boru dirseklerinde akışkanın izini arar. İlk ve en hızlı tarama yöntemidir.
Köpük testi: Şüpheli noktaya sürülen köpüren sıvı kaçak varsa kabarcık yapar; dedektörün gösterdiği bölgeyi noktaya indirmek için kullanılır.
Azotla basınç testi: Akışkan alındıktan sonra devre kuru azotla basınçlandırılır ve basınç düşümü izlenir. Küçük ve zor kaçaklar böyle bulunur; onarım sonrası sızdırmazlık da böyle doğrulanır.
UV boya: Sisteme eklenen boya kaçak noktasında ultraviyole ışıkla parlar; aralıklı ve bulunması zor kaçaklarda işe yarar.
Evaporatör ve kondenser borusu kontrolü: Su tarafına kaçak şüphesinde su devresinde akışkan izi aranır. Delik boru, akışkan devresine su girmesi gibi ciddi bir arızaya dönüşebilir.
Neden "gaz basıp geçmek" çözüm değil?
Kaçağı bulmadan gaz eklemek sorunu yalnızca erteler: eklenen akışkan birkaç hafta ya da ay içinde yine kaçar, her seferinde daha büyük bir fatura çıkar. Üstelik eksik şarjla çalışan kompresör aşırı ısınır, yağ dönüşü bozulur ve kompresör ömrü kısalır. Florlu soğutucu akışkanlar sera gazıdır; Türkiye'de Florlu Sera Gazları Yönetmeliği, belirli miktarın üzerinde akışkan içeren ekipmanlar için periyodik kaçak kontrolünü, kayıt tutmayı ve işlemlerin sertifikalı personelce yapılmasını düzenler. Eşikler ve kontrol sıklığı yönetmelikte tanımlıdır; cihazınızın durumunu servis kaydıyla takip etmek işletmecinin sorumluluğundadır.
Doğru onarım adımları
Ölçüm: Emme ve basma basınçları, süperheat, subcooling, su giriş-çıkış sıcaklıkları ve debi. Alçak basıncın kaçaktan mı, debiden mi, valften mi geldiği burada ayrılır.
Kaçak tespiti: Dedektör, köpük, gerekiyorsa azot testi.
Onarım: Rakor sıkılması, conta değişimi, kaynak ya da parça değişimi.
Sızdırmazlık ve vakum: Azotla basınç testi, ardından nemi almak için vakum.
Şarj: Cihaz etiketindeki akışkan tipi ve miktarına göre, tartarak; son ayar subcooling ve süperheat ölçümüyle yapılır.
Kayıt: Eklenen miktar, kaçak noktası ve test sonuçları servis formuna yazılır.
Filtre kurutucu ve genleşme valfi kaynaklı alçak basınçta ise ilgili parça değişir; kaçak yoksa gaz eklenmez. Kapsamlı onarım süreci için chiller tamiri bölümümüze bakabilirsiniz.
Kartuşu değiştirilebilen filtre kurutucu gövdesi, kapak açık. Tıkanmada kartuş değişir; kaçak yoksa gaz eklenmez.
Alarm geldiğinde ne yapmalı?
Kodu ve saati not edin; cihazı tekrar tekrar resetlemeyin. Alçak basınçta ısrarlı çalıştırma evaporatörde donma riski taşır.
Su pompasının çalıştığını, vanaların açık olduğunu ve pislik tutucunun tıkalı olmadığını kontrol edin.
Cihaz çevresinde yağ lekesi arayın; gördüğünüz noktayı servise iletin.
Alarm tekrar ediyorsa servisi arayın. Ne gördüğünüzü söylemeniz teşhisi kısaltır.
Sık sorulan sorular
Chiller'a her yıl gaz eklemek normal mi?
Hayır. Soğutma devresi kapalı bir sistemdir; akışkan eksiliyorsa bir kaçak vardır. Her yıl gaz eklenen bir cihazda kaçak noktası bulunup onarılmalıdır.
Alçak basınç alarmı her zaman gaz kaçağı mı demek?
Hayır. Düşük su debisi, tıkalı filtre kurutucu, genleşme valfi arızası ve sensör hatası da aynı alarmı verir. Gaz eklenmeden önce ölçümle neden ayrılmalıdır.
Sonuç
Alçak basınç alarmı, chiller'ın kendini koruduğunu gösterir; asıl iş nedenini bulmaktır. Kaçağı bulup onarmak, gazı tartarak şarj etmek ve sonucu ölçümle doğrulamak kalıcı çözümdür. Tekrarlayan alçak basınç alarmı ya da kaçak şüphesi için chiller servisi sayfamızdan ücretsiz keşif talep edebilir, İstanbul içindeyseniz İstanbul chiller servisi sayfamızdan aynı gün müdahale isteyebilirsiniz.
