Kumandada bir kod yanıp söndüğünde ilk soru hep aynıdır: "Bu kod ne demek?" Bu yazı üç şeyi anlatıyor: chiller arıza kodlarının nasıl okunacağını, büyük markaların kontrol panellerinde en sık görülen kodları ve mesajları, ve alarm anında ne yapılması gerektiğini. Kodlar üreticilerin resmî kontrol kılavuzlarından doğrulandı; kaynaklar yazının sonunda. Her marka, hatta aynı markanın her kontrol nesli farklı tablo kullandığı için kodu yorumlarken panelinizin nesline dikkat edin.
Kodunuz listede yoksa ya da alarm tekrar ediyorsa kodu, cihaz etiketinin fotoğrafıyla birlikte bize iletin; chiller servisi ekibimiz kontrol nesline göre yorumlar, gerekiyorsa aynı gün müdahale eder.
Arıza kodu ne anlatır, ne anlatmaz?
Arıza kodu, kontrolörün hangi koruma devresinin devreye girdiğini söyler: yüksek basınç, düşük basınç, düşük yağ basıncı, sensör açık devre, haberleşme kaybı gibi. Kod nedeni söylemez. Yüksek basınç kodu; kirli kondenser, arızalı fan, aşırı şarj, yoğuşmayan gaz ya da su soğutmalı grupta yetersiz kule suyu anlamına gelebilir. Aynı kod beş farklı kök nedene işaret eder; hangisi olduğu ölçümle bulunur.
Kodlar genellikle iki sınıfa ayrılır. Uyarı (warning): Cihaz çalışmaya devam eder, bir değer sınıra yaklaşmıştır. Durdurma (shutdown / alarm): Koruma devreye girmiş, devre veya cihaz durmuştur. Bazı platformlar durdurmayı da ikiye ayırır: belirli koşul düzelince kendiliğinden yeniden başlayan (cycling) ve elle reset isteyen (safety, lockout). Elle reset isteyen alarm, ciddi bir olayın işaretidir ve neden anlaşılmadan resetlenmemelidir.
Kontrol panosunda inceleme. Alarm kodu nereye bakılacağını söyler; nedeni ölçüm ortaya koyar.
En sık görülen arıza aileleri
Yüksek basınç (HP / high pressure): Kirli kondenser, fan veya fan sürücüsü arızası, aşırı akışkan şarjı, yoğuşmayan gaz, su soğutmalıda düşük kule suyu debisi. Ayrıntılı rehber: Chiller yüksek basınç arızası.
Alçak basınç (LP / low pressure): Akışkan kaçağı ve eksik şarj, tıkalı filtre kurutucu, arızalı genleşme valfi, düşük su debisi ya da çok düşük evaporatör yükü.
Donma koruması (freeze protection): Evaporatör çıkış suyu sıcaklığı sınırın altına indi; düşük debi, hava yapmış devre, arızalı akış anahtarı veya aşırı düşük set değeri.
Düşük yağ basıncı / yağ seviyesi: Vidalı ve santrifüj gruplarda yağ pompası, yağ filtresi, yağ ayırıcı ya da sıvı dönüşü; kompresör için en tehlikeli alarm.
Kompresör aşırı akım, faz hatası, inverter hatası: Şebeke dalgalanması, faz kaybı, sürücü soğutma sorunu, kompresör sargısı.
Sensör hataları (açık / kısa devre): Sıcaklık ve basınç sensörlerinde kopukluk, konektör oksitlenmesi, kablo hasarı; değeri kayan sensör kod vermeden yanlış karar aldırır.
Haberleşme kaybı: Kontrolör ile genişleme modülleri, sürücüler veya bina otomasyonu arasında iletişim; çoğunlukla kablo, adresleme veya besleme kaynaklı.
Akış anahtarı / pompa hatası: Su akışı doğrulanamıyor; pompa, vana konumu, hava, tıkalı filtre veya arızalı anahtar.
Genleşme valfi (EXV) hataları: Sürücü veya step motor arızası, takılı valf; süperheat kontrolü bozulur.
Marka bazlı kontrol platformları
Carrier ve Alarko Carrier (Pro-Dialog, Touch Pilot)
Carrier kısa önekli kodlar kullanır: th- sensör, Pr- basınç transdüseri, Co- haberleşme, P- proses alarmları, A1-nn kompresör alarmları. Touch Pilot panellerde aynı alarm 4–5 haneli koda dönüşür (th-01 → 15001, P-01 → 10001). En sık görülenler:
th-01 / 15001 — evaporatör giriş suyu sensörü arızası; cihaz durur, sensör düzelince otomatik sıfırlanır.
P-01 / 10001 — evaporatör donma koruması; düşük su debisi veya sensör arızası. Touch Pilot'ta elle sıfırlanır.
P-14 / 10014–10091 — su akışı ve emniyet döngüsü; pompa veya akış anahtarı arızası.
P-37 / 10037 — tekrarlayan yüksek basınç, yüksek yoğuşma sıcaklığı; kirli kondenser, fan arızası.
A1-03 / 11-03 — yüksek basınç presostatı; elle sıfırlanır.
Tam liste, sensör, yağ ve kompresör alarmlarıyla birlikte: Carrier chiller arıza kodları.
Daikin ve McQuay (MicroTech III)
MicroTech III numara değil, kısa bir mesaj metni gösterir. "UnitOff…" ile başlayan alarmlar tüm cihazı, "C#" veya "Co#" ile başlayanlar ilgili devreyi durdurur (# devre numarası). Avrupa üretimi su soğutmalı vidalı gruplardan örnekler:
UnitOffEvapWaterFlow — evaporatör su akışı kaybı; günde ilk iki seferde otomatik, üçüncüde elle sıfırlanır.
UnitOffEvapWaterTmpLo — evaporatör suyu donma koruması; koşul düzelince elle sıfırlanır.
Co#.LowEvPr — düşük evaporatör basıncı; elle sıfırlanır.
Co#.HighCondPr — yüksek kondenser basıncı; elle sıfırlanır.
C# Cmp1 OffOilPrDiffHi — yağ basınç farkı yüksek (vidalı); elle sıfırlanır.
Ayrıntı: Daikin ve McQuay chiller arıza kodları ve McQuay chiller servisi.
York (OptiView)
York YK santrifüj gruplarında OptiView paneli alarmları iki sınıfa ayırır. Çevrim (cycling) alarmında koşul düzelince cihaz kendiliğinden yeniden başlar; güvenlik (safety) alarmı panelde CLEAR FAULT tuşuyla elle sıfırlanır. Bazı çevrim alarmları 90 dakika içinde üç kez tekrarlanırsa güvenlik alarmına dönüşür. Örnek mesajlar:
Evaporator – Low pressure — evaporatör basıncı kesme sınırına indi; çevrim, tekrarlanırsa güvenlik alarmı.
Chilled liquid – Flow switch open — soğuk su akış anahtarı çalışırken 5 saniye açık kaldı; çevrim.
Condenser – High pressure — kondenser basıncı sınırın üstünde; güvenlik.
Oil – Low differential pressure — yağ basınç farkı düşük; güvenlik.
Motor – High winding temperature — motor sargı sıcaklığı yüksek; güvenlik, soğuduktan sonra sıfırlanır.
Bkz. York chiller servisi.
Trane (Tracer UC800)
Trane UC800 kontrolörü her teşhisi onaltılık (hex) bir kod ve bir adla gösterir. Teşhis Latch ise elle, NonLatch ise koşul düzelince otomatik sıfırlanır. RTHD su soğutmalı vidalı gruplardan örnekler:
F5 — High Pressure Cutout — yüksek basınç kesmesi; latch, yerinde elle sıfırlanır.
B5 — Low Evaporator Refrigerant Pressure — düşük evaporatör akışkan basıncı; latch.
ED — Evaporator Water Flow Lost — evaporatör su akışı kayboldu; non-latch, akış gelince sıfırlanır.
C6 — Low Evaporator Water Temp (Unit On) — çalışırken düşük evaporatör suyu sıcaklığı; non-latch.
E5 — Phase Reversal / E4 — Phase Loss — faz sırası ters / faz kaybı; latch.
59C — Loss of Oil at Compressor (Running) — çalışırken kompresörde yağ yok; latch.
Hex kodlar ürün ailesine göre değişebilir; diğer Trane serilerinde cihazın kendi kılavuzuna bakın. Bkz. Trane chiller servisi.
Clivet ve diğerleri
Clivet, Climaveneta, Aermec, Hitachi ve Mitsubishi gruplarında kodlar kontrolör markasına göre (üreticinin kendi paneli ya da Carel, Siemens gibi genel kontrolörler) değişir. Kodun anlamı için cihazın kendi el kitabındaki tablo esastır; internetteki genel listeler farklı nesillere ait olabilir. Bkz. Clivet chiller servisi.
Kod gelmeden önce: erken belirtiler
Çoğu durdurma alarmının öncesinde günler, bazen haftalar süren belirtiler vardır. Bunları fark etmek kodu hiç görmemenizi sağlar:
Set sıcaklığına ulaşma süresinin uzaması ya da öğle saatlerinde set değerinin tutulamaması.
Aynı yükte artan elektrik tüketimi ve kompresör akımı.
Kumandada sık görülen ve kendiliğinden silinen uyarılar (sınır alarmları).
Kompresörün sık devreye girip çıkması, anormal ses ve titreşim.
Cihaz çevresinde yağ lekesi; küçük kaçağın ilk görünür izi.
Su çıkış sıcaklığında dalgalanma; sensör, debi veya otomasyon sorununun habercisi.
Kod geldi, cihaz durdu: üç sık senaryo
Sıcak bir öğle vakti yüksek basınç alarmı. Neredeyse her zaman kirli kondenser veya fan sorunu. Fanları ve kondenser yüzeyini kontrol edin, cihazı serinleyene kadar bekletin; ısrarlı reset yapmayın. Kalıcı çözüm temizlik ve fan kontrolüdür.
Sabah ilk kalkışta alçak basınç veya donma alarmı. Gece boyunca eksilen gaz, tıkalı filtre ya da su devresinde hava. Su pompasının çalıştığını ve devrede hava olmadığını doğrulayın; kaçak testi gerekir.
Cihaz çalışıyor ama soğutmuyor, ekranda uyarı var. Sınır alarmı kapasiteyi kısıyor olabilir. Kondenser ve evaporatör basınçlarına bakılmalı; bu senaryo, bir sonraki durdurma alarmının habercisidir.
Alarm anında ne yapmalı?
Kodu ve zamanı not edin. Mümkünse alarm anındaki basınç, sıcaklık ve dış hava değerlerini de.
Tekrar tekrar resetlemeyin. Bir kez reset makul olabilir; alarm geri geliyorsa nedeni vardır. Yüksek basınç, yağ basıncı ve donma alarmlarında ısrarlı reset kompresör hasarına gider.
Gözle kontrol edin: Fanlar dönüyor mu, kondenser kirli mi, su pompası çalışıyor mu, panoda yanan başka lamba var mı?
Bize iletin: Marka, model, kontrol nesli, kod ve etkilenen devre. Telefonda olası nedenleri daraltır, doğru parçayla geliriz.
Alarm kodu teşhisin başlangıcıdır. Tekrar eden alarm, giderilmemiş bir nedenin işaretidir.
Kodlar neden markadan markaya farklı?
Her üretici kendi kontrol yazılımını yazar; aynı fiziksel olay (yüksek basınç) bir markada tek kod, diğerinde devre başına ayrı kodlarla, bir başkasında bir mesaj metniyle temsil edilir. Aynı markanın farklı nesillerinde bile numaralar değişir. Bu yüzden sahaya cihazın kontrol nesline uygun dokümanla çıkılır ve kod, ölçümle doğrulanmadan hüküm sayılmaz. Tekrarlayan her alarm bir chiller tamiri ihtiyacının habercisidir; alarmların çoğunu ise düzenli chiller bakımı önler.
Aynı fiziksel olay her markada başka bir kodla görünür. Kod, markaya ve kontrol nesline göre yorumlanır.
Kaynaklar
Carrier, 30RB/30RQ Pro-Dialog Control (Order No. 13440-76) ve Touch Pilot Control 30XA/XW (Order No. 13453, 03.2018).
Daikin, Control Panel Operating Manual – Water-cooled screw chiller, MicroTech III controller, D-EOMWC00A04-14EN, s. 36–42.
Johnson Controls / YORK, OptiView Control Center for YK Style H and Style J Centrifugal Liquid Chillers, Form 160.76-O2.
Trane, Tracer TD7 with UC800 for RTHD chillers, RLC-SVU006B-GB, Temmuz 2020, s. 20–28.
Aktek Elektromekanik bağımsız bir teknik servistir; anılan markaların yetkili servisi veya distribütörü değildir. Kod açıklamaları bilgilendirme amaçlıdır; cihazınızın kendi kılavuzu önceliklidir.
Sonuç
Arıza kodu, teşhisin başlangıcıdır; bitişi değil. Kodu ve koşulları kaydedin, ısrarlı resetten kaçının ve ölçümle kök nedeni bulan bir servisle çalışın. Servis kapsamımız ve sık arızalar için chiller tamiri bölümümüze bakabilirsiniz.
