Yüksek basınç arızası, hava soğutmalı chiller'larda yaz aylarında en sık karşılaştığımız alarmdır. Kontrolör, basma basıncı sınırı aştığında devreyi durdurur ve kompresörü korur. Alarm doğru çalışıyor demektir; sorun, basıncın neden yükseldiğidir. Bu yazıda nedenleri sıklık sırasıyla, sahada nasıl ayırt ettiğimizi ve alarm geldiğinde ne yapmanız gerektiğini anlattık.
Yüksek basınç ne demek?
Soğutma çevriminde kompresör akışkanı sıkıştırır, kondenser bu sıcak gazın ısısını dışarı atarak yoğuşturur. Kondenser ısıyı yeterince atamazsa akışkan yoğuşamaz, basma tarafında basınç ve sıcaklık tırmanır. Yüksek basınç alarmı, kondenserin işini yapamadığının ya da sisteme fazla akışkan yüklendiğinin işaretidir. Çevrimin tamamı için Chiller nasıl çalışır? yazımıza bakabilirsiniz.
Nedenler, sıklık sırasıyla
Kirli kondenser. Hava soğutmalı gruplarda toz, polen, kavak tüyü ve yağlı kir kanatları tıkar; hava geçemez, ısı atılamaz. Su soğutmalı gruplarda kondenser borularındaki kireç ve biyolojik film aynı etkiyi yapar. Sahada gördüğümüz yüksek basınç alarmlarının büyük çoğunluğu buradan.
Fan arızası veya fan hız kontrolü. Duran fan, yanlış yönde dönen fan, arızalı fan sürücüsü ya da kondenser basınç transdüseri sapması; fanlar tam devirde çalışmıyorsa kondenser eksik soğur.
Hava kısa devresi. Fanların attığı sıcak hava tekrar kondensere emiliyor: cihaz duvara yakın, parapetle çevrili, yan yana cihazlar birbirine üflüyor, çatıda egzoz çıkışı yakın.
Aşırı soğutucu akışkan şarjı. Kaçak sonrası "biraz fazla" basılan gaz kondenserde yer kaplar, yoğuşma alanı azalır; subcooling anormal yüksek çıkar.
Sistemde yoğuşmayan gaz (hava, azot). Vakum yapılmadan şarj edilmiş ya da düşük basınç tarafından hava emmiş sistemlerde kondenser üstünde gaz yastığı oluşur; basınç, sıcaklığa karşılık gelenden yüksektir.
Su soğutmalı gruplarda kule ve su tarafı. Düşük kondenser suyu debisi, tıkalı pislik tutucu, arızalı kule fanı veya şamandıra, yüksek kule suyu sıcaklığı.
Aşırı yüksek ortam sıcaklığı. Cihaz tasarım sınırının üstünde havada çalışıyorsa alarm kaçınılmazdır; bu durumda kondenser temizliği ve hava akışı iyileştirmesi sınırı yukarı taşır.
Yüksek basınç presostatı veya transdüserinin arızası. Gerçek basınç normalken alarm veren nadir durum; manometreyle doğrulanır.
V tipi kondenser serpantinli hava soğutmalı chiller grupları. Serpantin yüzeyi kirlendikçe kondenser basıncı yükselir.
Belirti → olası neden → ilk kontrol
Alarm öğle saatlerinde, sıcak günlerde geliyor: Kirli kondenser, hava kısa devresi, fan hız kontrolü → kondenseri ışığa karşı kontrol edin, fanların hepsinin tam devirde döndüğünü izleyin.
Alarm tek devrede tekrar ediyor: O devrenin fanları, fan sürücüsü veya transdüseri → devre bazlı fan ve basınç kontrolü.
Serin havada bile basınç yüksek, subcooling çok yüksek: Aşırı şarj → şarj miktarı ve subcooling ölçümü.
Basınç, kondenser sıcaklığına göre olması gerekenden yüksek: Yoğuşmayan gaz → kondenser üstünden gaz alma ve doğrulama.
Su soğutmalı grupta kondenser yaklaşım sıcaklığı yükselmiş: Kirli borular veya düşük debi → boru temizliği, pislik tutucu, kule kontrolü.
Manometre normal, kontrolör alarm veriyor: Presostat veya transdüser → sensör doğrulama.
Önce cihaz tipine özgü nedenlere, sonra şarja, yoğuşmayan gaza ve sensörlere bakılır.
Alarm geldiğinde ne yapmalı?
Cihazı bir kez resetleyin ve gözleyin. Alarm dakikalar içinde geri geliyorsa tekrar resetlemeyin.
Kondenser yüzeyini ve fanları gözle kontrol edin; duran fan, kirli yüzey veya hava akışını kesen engel varsa not edin.
Su soğutmalı grupta kule fanının ve kondenser pompasının çalıştığını doğrulayın.
Alarm kodunu, saati ve dış hava sıcaklığını not edip servisi arayın. Ne gördüğünüzü söylemeniz teşhisi kısaltır.
Yüksek basınçta ısrarla çalıştırılan kompresör aşırı sıcaklık ve yağ bozulması yaşar; sargı hasarı ve mekanik arıza riski hızla artar. Alarm tekrar ediyorsa cihazı bekletmek, yeni kompresörden ucuzdur.
Servis ne yapar?
Önce ölçüm: basma basıncı ve sıcaklığı, kondenser giriş-çıkış hava veya su sıcaklıkları, subcooling, fan akımları. Basıncın sıcaklığa karşılık gelen değerden sapması yoğuşmayan gazı, yüksek subcooling aşırı şarjı, yüksek yaklaşım sıcaklığı kirlenmeyi gösterir. Ardından neden neyse o giderilir: kondenser yıkama ve kanat tarama, fan veya sürücü onarımı, şarj düzeltme, gaz alma, su tarafı temizliği. Son adım tekrar ölçüm ve raporlama; alarmın geri gelmediği tam yükte doğrulanır. Ayrıntı için chiller tamiri bölümümüze bakabilirsiniz.
Hava soğutmalı ve su soğutmalı gruplarda fark
Hava soğutmalı chiller'da yüksek basıncın kaynağı neredeyse her zaman hava tarafındadır: kirli serpantin, fan, hava kısa devresi ve dış sıcaklık. Su soğutmalı chiller'da ise kaynak su tarafındadır: kule performansı, kondenser suyu debisi ve sıcaklığı, kondenser borularındaki kireç ve biyolojik film. Su soğutmalı grupta alarm geldiğinde önce kule fanı, kule suyu sıcaklığı ve kondenser pompası kontrol edilir; boru temizliği ve su şartlandırma kalıcı çözümdür. Su soğutmalı sistemleri ayrıntılı ele aldığımız yazı: Su soğutmalı chiller ve soğutma kulesi.
Teşhiste kullandığımız iki sayı: subcooling ve yaklaşım sıcaklığı
Subcooling, kondenser çıkışındaki sıvı akışkanın yoğuşma sıcaklığının ne kadar altına soğutulduğudur. Normal aralığın çok üstünde bir subcooling, kondenserde fazla sıvı biriktiğini yani aşırı şarjı gösterir; çok düşük subcooling ise şarj eksikliğidir. Bu tek ölçüm, "gaz basalım mı?" sorusunu ölçümle cevaplar.
Yaklaşım sıcaklığı, yoğuşma sıcaklığı ile kondenserden çıkan hava ya da su sıcaklığı arasındaki farktır. Temiz bir kondenserde bu fark küçüktür; kirlendikçe büyür. Aynı cihazın yıllar içindeki yaklaşım değerleri yan yana konduğunda, kirlenmenin ne zaman alarm sınırına ulaşacağı önceden görülür. Bu yüzden bakım raporlarında yaklaşım sıcaklığını her ziyarette yazarız; bakımda ölçülen diğer değerler için bakım kontrol listesi yazısına bakabilirsiniz.
Yüksek basınç arızası nasıl önlenir?
Sezon öncesi kondenser temizliği — mayıs sonuna kalmadan.
Tozlu bölgelerde sezon içi ek temizlik; İstanbul'daki OSB'ler ve ana arter çatıları için özellikle geçerli.
Cihaz etrafında hava akışı: üreticinin istediği boşluk, engelsiz emiş ve üfleme.
Kaçak sonrası şarjı tartarak ve subcooling ölçerek yapmak; "biraz fazla" basmamak.
Su soğutmalı gruplarda kule suyu şartlandırma ve düzenli kondenser boru temizliği.
Her bakımda fan sürücüleri ve transdüserlerin kalibrasyon kontrolü.
Sık sorulan sorular
Yüksek basınç alarmı cihaza zarar verir mi?
Alarmın kendisi koruyucudur; zarar, alarm ısrarla resetlenip cihaz yüksek basınçta çalıştırılırsa oluşur. Kompresör sıcaklığı ve yağ bozulması hasarın başlıca yoludur.
Kondenseri kendimiz yıkayabilir miyiz?
Kaba kirin düşük basınçlı suyla, kanat yönünde ve enerji kesilerek temizlenmesi mümkündür. Yüksek basınçlı yıkama kanatları yatırır; yağlı kir ve derin tıkanma için kimyasal temizlik ve kanat tarama servis işidir.
Yazın alarm geliyor, kışın gelmiyor; normal mi?
Tipik kirli kondenser belirtisidir. Serin havada kondenser eksik kapasiteyle idare eder, sıcak havada edemez. Sezon öncesi temizlik sorunu çoğunlukla çözer.
Sonuç
Yüksek basınç arızası çoğu zaman bakımla önlenebilen, ölçümle kısa sürede teşhis edilen bir sorundur. Alarmı tekrar tekrar resetlemek yerine nedenini bulun. Tekrarlayan yüksek basınç alarmı için chiller servisi sayfamızdan ücretsiz keşif talep edebilir, İstanbul içindeyseniz İstanbul chiller servisi sayfamızdan aynı gün müdahale isteyebilirsiniz.
